Nắm Vững Khi Nào Dùng Do Does Chuẩn Như Người Bản Xứ - Anh ngữ Oxford

Trang Chủ / Tin tức / Nắm Vững Khi Nào Dùng Do Does Chuẩn Như Người Bản Xứ

Việc sử dụng do và does là một trong những nền tảng ngữ pháp quan trọng bậc nhất mà bất kỳ người học tiếng Anh nào cũng cần nắm vững. Mặc dù xuất hiện từ những bài học vỡ lòng, nhưng không ít người vẫn còn băn khoăn về thời điểm và cách thức dùng chính xác cặp trợ động từ này. Bài viết của Anh ngữ Oxford sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện, từ định nghĩa cơ bản đến những trường hợp sử dụng nâng cao, giúp bạn tự tin ứng dụng do và does trong mọi ngữ cảnh.

Xem Nội Dung Bài Viết

Do và Does: Khái Niệm Cơ Bản và Chức Năng Chính

Do và does là những dạng biến thể của động từ “to do”, một trong những động từ đa năng và thiết yếu nhất trong tiếng Anh. Chúng có thể đóng vai trò là động từ chính (main verb), mang nghĩa “làm, thực hiện”, hoặc là trợ động từ (auxiliary verb), hỗ trợ động từ chính tạo thành câu hỏi, câu phủ định, hoặc để nhấn mạnh. Sự phân biệt này là cực kỳ quan trọng để hiểu khi nào dùng do does một cách chính xác.

Do và Does Khi Là Động Từ Chính: Hành Động Thường Ngày

Khi do và does hoạt động như một động từ chính, chúng thường diễn tả một hành động, công việc, hoặc một việc gì đó được hoàn thành. Ví dụ, “I do my homework” (Tôi làm bài tập về nhà) hoặc “She does the laundry” (Cô ấy giặt giũ). Trong trường hợp này, “do” và “does” tuân theo quy tắc hòa hợp chủ ngữ – động từ trong thì hiện tại đơn. “Do” được sử dụng với các chủ ngữ số nhiều (I, you, we, they) và danh từ số nhiều, trong khi “does” đi kèm với các chủ ngữ ngôi thứ ba số ít (he, she, it) và danh từ số ít, danh từ không đếm được.

Cấu trúc cơ bản khi do và does là động từ chính thường là: Chủ ngữ + do/does + tân ngữ. Ví dụ điển hình như “My sister does yoga every morning” (Chị gái tôi tập yoga mỗi sáng) hoặc “We do a lot of research for our project” (Chúng tôi thực hiện nhiều nghiên cứu cho dự án của mình). Việc hiểu rõ vai trò này sẽ đặt nền tảng cho việc nắm bắt các chức năng phức tạp hơn của chúng.

Do và Does Khi Là Trợ Động Từ: Nền Tảng Câu Hỏi và Phủ Định

Trong tiếng Anh, do và does được sử dụng phổ biến nhất với vai trò trợ động từ. Chức năng chính của chúng là giúp động từ chính tạo thành câu hỏi và câu phủ định, đặc biệt là trong thì hiện tại đơn. Khi đóng vai trò trợ động từ, do và does sẽ đứng trước động từ chính trong câu hỏi hoặc sau chủ ngữ và trước “not” trong câu phủ định. Điều quan trọng cần nhớ là khi có trợ động từ do hoặc does, động từ chính theo sau luôn ở dạng nguyên mẫu không “to”.

Khác với khi là động từ chính, khi là trợ động từ, do và does không mang ý nghĩa hành động mà chỉ có chức năng ngữ pháp. Ví dụ: “Do you like coffee?” (Bạn có thích cà phê không?) hoặc “She doesn’t speak French” (Cô ấy không nói tiếng Pháp). Việc nắm vững vai trò trợ động từ là chìa khóa để xây dựng câu phức tạp hơn và giao tiếp tự nhiên trong tiếng Anh.

<>Xem Thêm Bài Viết:<>

Chi Tiết Cách Dùng Do và Does Trong Các Cấu Trúc Câu

Để thực sự thành thạo việc khi nào dùng do does, chúng ta cần đi sâu vào từng ngữ cảnh cụ thể, từ câu phủ định đến câu hỏi và các trường hợp đặc biệt khác. Mỗi cấu trúc đều có những quy tắc riêng biệt cần được ghi nhớ.

Khi Nào Sử Dụng “Do”

Do được sử dụng với các đại từ nhân xưng số nhiều như “you”, “we”, “they” và trường hợp đặc biệt là với “I”. Ngoài ra, do cũng đi cùng với các danh từ đếm được số nhiều.

Trong Câu Phủ Định với Do

Trong câu phủ định, do kết hợp với “not” để phủ nhận hành động của động từ chính. Cấu trúc phổ biến là: Chủ ngữ + do + not + động từ nguyên mẫu + tân ngữ. Chẳng hạn, “I do not like spicy food” (Tôi không thích đồ ăn cay) hoặc “They do not live in the city center” (Họ không sống ở trung tâm thành phố).

Việc viết tắt “do not” thành “don’t” rất phổ biến trong giao tiếp hàng ngày và văn nói, giúp câu văn trở nên tự nhiên và gọn gàng hơn. Ví dụ, thay vì nói “We do not understand the instructions”, người bản xứ thường dùng “We don’t understand the instructions” (Chúng tôi không hiểu hướng dẫn). Sử dụng đúng dạng rút gọn này cũng thể hiện sự thành thạo trong tiếng Anh.

Trong Câu Hỏi với Do: Chủ Ngữ I, You, We, They

Khi hình thành câu hỏi, trợ động từ do sẽ được đặt ở đầu câu hoặc sau từ để hỏi (Wh-words). Cấu trúc chung là: Do/Don’t + chủ ngữ + động từ nguyên mẫu + tân ngữ? Ví dụ: “Do you play any musical instruments?” (Bạn có chơi nhạc cụ nào không?) hoặc “Do they always arrive late?” (Họ có luôn đến muộn không?).

Nếu muốn đặt câu hỏi phủ định để bày tỏ sự ngạc nhiên hoặc xác nhận một điều gì đó, chúng ta có thể dùng “Don’t” ở đầu câu: “Don’t you remember me?” (Bạn không nhớ tôi sao?) hoặc “Don’t we have a meeting this afternoon?” (Không phải chiều nay chúng ta có cuộc họp sao?). Việc lựa chọn giữa “Do” và “Don’t” ở đầu câu sẽ tạo nên sắc thái khác biệt cho câu hỏi.

Khi Nào Sử Dụng “Does”

Does là dạng biến đổi của “do” và được sử dụng với các đại từ nhân xưng ngôi thứ ba số ít như “he”, “she”, “it”, cùng với các danh từ số ít hoặc danh từ không đếm được (ví dụ: water, music, information).

Trong Câu Phủ Định với Does

Tương tự như do, does cũng kết hợp với “not” để tạo thành câu phủ định. Cấu trúc cụ thể là: Chủ ngữ + does + not + động từ nguyên mẫu + tân ngữ. Một ví dụ điển hình là “He does not work on weekends” (Anh ấy không làm việc vào cuối tuần) hoặc “The new software does not function properly” (Phần mềm mới không hoạt động đúng).

Dạng rút gọn của “does not” là “doesn’t” cũng được sử dụng rất phổ biến trong cả văn nói và văn viết thân mật. Chẳng hạn, “She doesn’t like crowded places” (Cô ấy không thích những nơi đông người) hoặc “It doesn’t matter much” (Nó không quan trọng lắm). Việc sử dụng thành thạo “doesn’t” sẽ giúp câu văn của bạn tự nhiên hơn nhiều.

Trong Câu Hỏi với Does

Khi dùng trong câu hỏi, does cũng đứng ở đầu câu hoặc sau từ để hỏi. Cấu trúc là: Does/Doesn’t + chủ ngữ + động từ nguyên mẫu + tân ngữ? Ví dụ: “Does she live near the beach?” (Cô ấy có sống gần bãi biển không?) hoặc “Does your car need a repair?” (Xe của bạn có cần sửa chữa không?).

Tương tự, khi muốn đặt câu hỏi phủ định với chủ ngữ ngôi thứ ba số ít, chúng ta dùng “Doesn’t” ở đầu câu. Ví dụ: “Doesn’t he usually go to the gym on Tuesdays?” (Không phải anh ấy thường đi tập gym vào thứ Ba sao?) hoặc “Doesn’t it feel strange?” (Nó không cảm thấy lạ sao?). Việc luyện tập đặt câu hỏi với cả “Does” và “Doesn’t” sẽ củng cố khả năng ngữ pháp của bạn.

Sự Khác Biệt Trong Câu Hỏi Và Phủ Định Nâng Cao

Việc hiểu khi nào dùng do does còn đòi hỏi sự tinh tế trong việc áp dụng chúng vào các cấu trúc câu hỏi và phủ định phức tạp hơn, như câu hỏi đuôi hay câu hỏi với từ để hỏi.

Cách “Do” và “Does” Thay Đổi Theo Ngữ Cảnh

Trợ động từ do và does có thể xuất hiện ở nhiều vị trí và cấu trúc khác nhau tùy thuộc vào loại câu hỏi hoặc câu phủ định mà chúng ta muốn hình thành. Mỗi cách dùng lại mang một sắc thái ngữ nghĩa riêng biệt, đòi hỏi người học phải có sự linh hoạt trong tư duy.

Trong Câu Hỏi Đuôi (Tag Questions)

Câu hỏi đuôi là một phần ngữ pháp thú vị, giúp người nói xác nhận thông tin hoặc tìm kiếm sự đồng tình từ người nghe. Trong cấu trúc này, trợ động từ do/does không đứng ở đầu câu mà xuất hiện ở cuối câu, tạo thành phần đuôi. Nếu mệnh đề chính là khẳng định, câu hỏi đuôi sẽ ở dạng phủ định và ngược lại. Cấu trúc phổ biến là: Chủ ngữ + Động từ (khẳng định/phủ định) + Tân ngữ, don’t/doesn’t + Chủ ngữ? hoặc Chủ ngữ + don’t/doesn’t + Động từ nguyên mẫu + Tân ngữ, do/does + Chủ ngữ?

Ví dụ: “She likes chocolate, doesn’t she?” (Cô ấy thích sô cô la, phải không?) hoặc “They don’t often travel, do they?” (Họ không thường xuyên đi du lịch, phải không?). Việc sử dụng đúng do/does trong câu hỏi đuôi thể hiện sự tinh tế trong giao tiếp tiếng Anh, bởi nó phản ánh khả năng kết hợp ngữ pháp với mục đích tương tác.

Trong Câu Hỏi Có Từ Để Hỏi (Wh-questions)

Đối với các câu hỏi có từ để hỏi như “What, Where, When, Why, Who, How”, trợ động từ do/does sẽ đứng ngay sau từ để hỏi và trước chủ ngữ. Cấu trúc là: Từ để hỏi (Wh-questions) + do/does (not) + Chủ ngữ + Động từ nguyên mẫu + Tân ngữ?

Ví dụ: “Where does she usually go for her vacation?” (Cô ấy thường đi đâu vào kỳ nghỉ của mình?) hoặc “Why do you always arrive so early?” (Tại sao bạn luôn đến sớm vậy?). Nếu muốn đặt câu hỏi phủ định với từ để hỏi, chúng ta có thể thêm “not” vào sau do/does: “Why doesn’t he ever call me back?” (Tại sao anh ấy không bao giờ gọi lại cho tôi?). Đây là những cấu trúc rất thông dụng trong giao tiếp hàng ngày.

Lưu Ý Những Trường Hợp Đặc Biệt Khi Sử Dụng Do và Does

Ngoài các vai trò chính là động từ thường và trợ động từ trong câu hỏi/phủ định, do và does còn được sử dụng trong một số trường hợp đặc biệt để tạo ra các sắc thái ý nghĩa khác nhau, từ nhấn mạnh đến mệnh lệnh.

Dùng “Do/Does” Như Trợ Động Từ Để Nhấn Mạnh

Một trong những cách dùng thú vị của do và does là để nhấn mạnh một hành động hoặc một sự thật trong câu khẳng định. Mặc dù câu khẳng định thông thường không cần trợ động từ, việc thêm do/does (với động từ chính ở dạng nguyên mẫu) sẽ làm tăng cường ý nghĩa của câu, thể hiện sự chân thành, chắc chắn, hoặc đôi khi là sự bất ngờ. Cách dùng này phổ biến trong văn nói hoặc văn viết không trang trọng. Cấu trúc là: Chủ ngữ + do/does + Động từ nguyên mẫu + Tân ngữ.

Ví dụ: “I do believe you can succeed!” (Tôi thực sự tin rằng bạn có thể thành công!) hoặc “She does need your help, even if she doesn’t say it.” (Cô ấy thực sự cần sự giúp đỡ của bạn, ngay cả khi cô ấy không nói ra). Đây là cách hiệu quả để truyền tải cảm xúc mạnh mẽ hơn so với một câu khẳng định đơn thuần. Khoảng 70% người bản xứ sử dụng cách nhấn mạnh này trong giao tiếp hàng ngày để thể hiện cảm xúc hoặc sự kiên quyết.

Dùng “Do Not” Khi Ra Lệnh Cấm Đoán Rõ Ràng

Trong các câu mệnh lệnh phủ định, do not (hoặc dạng rút gọn “don’t“) được đặt ở đầu câu để ra lệnh cấm hoặc ngăn cản một hành động nào đó. Đây là một cấu trúc mệnh lệnh trực tiếp và rất mạnh mẽ, thường được sử dụng trong các biển báo, quy định hoặc khi muốn cảnh báo ai đó. Cấu trúc là: Don’t/Do not + Động từ nguyên mẫu + Tân ngữ.

Ví dụ: “Don’t touch that wet paint!” (Đừng chạm vào lớp sơn ướt đó!) hoặc “Do not feed the animals in the zoo.” (Không cho động vật trong sở thú ăn). Việc sử dụng “Do not” trong trường hợp này mang tính chất bắt buộc và cảnh báo nghiêm ngặt. Đây là một cách giao tiếp hiệu quả khi cần sự rõ ràng và dứt khoát.

Bảng tổng hợp công thức đặc biệt của trợ động từ do và does trong tiếng Anh

Những Lỗi Thường Gặp Khi Sử Dụng Do và Does

Mặc dù việc khi nào dùng do does có vẻ đơn giản, người học vẫn thường mắc phải một số lỗi cơ bản. Nhận biết và khắc phục những lỗi này sẽ giúp bạn nâng cao đáng kể độ chính xác trong ngữ pháp tiếng Anh.

Sai Lầm Về Sự Hòa Hợp Chủ Ngữ – Động Từ

Một trong những lỗi phổ biến nhất là việc sử dụng sai do và does với các loại chủ ngữ khác nhau. Người học đôi khi quên rằng do đi với “I, you, we, they” và danh từ số nhiều, trong khi does đi với “he, she, it” và danh từ số ít. Ví dụ, việc nói “He do not like coffee” thay vì “He does not like coffee” là một sai lầm thường gặp. Sự nhầm lẫn này có thể xuất phát từ việc áp dụng quy tắc thì hiện tại đơn cho động từ chính sang cả trợ động từ.

Để tránh lỗi này, hãy luôn kiểm tra chủ ngữ của câu trước khi quyết định dùng do hay does. Đây là quy tắc nền tảng của sự hòa hợp chủ ngữ-động từ trong tiếng Anh và là điểm then chốt để nói và viết đúng ngữ pháp.

Nhầm Lẫn Giữa Trợ Động Từ và Động Từ Chính

Một lỗi khác là sự lẫn lộn giữa vai trò trợ động từ và động từ chính của do/does. Đôi khi người học sử dụng do/does làm trợ động từ nhưng lại không có động từ chính theo sau, hoặc ngược lại, dùng do/does làm động từ chính nhưng lại không chia đúng thì. Chẳng hạn, “Do you homework?” là sai vì “do” ở đây là động từ chính và phải ở dạng khẳng định, không phải câu hỏi (phải là “Do your homework” nếu là câu mệnh lệnh hoặc “You do your homework” nếu là câu khẳng định).

Hãy nhớ rằng khi do/does là trợ động từ, nó phải đi kèm với một động từ chính ở dạng nguyên mẫu. Khi do/does là động từ chính, nó mang ý nghĩa “làm, thực hiện” và cần được chia theo chủ ngữ và thì của câu.

Quên Chia Động Từ Nguyên Mẫu Sau Do/Does

Khi do hoặc does đã xuất hiện với vai trò trợ động từ, động từ chính theo sau chúng phải luôn ở dạng nguyên mẫu (base form) không “to”. Tuy nhiên, nhiều người học thường quên quy tắc này và vẫn chia động từ chính theo chủ ngữ. Ví dụ, “She does not likes apples” là sai, câu đúng phải là “She does not like apples”.

Việc lặp lại chia động từ chính sau khi đã có trợ động từ do/does là một lỗi ngữ pháp cơ bản nhưng rất phổ biến. Luôn ghi nhớ quy tắc “trợ động từ đã chia thì, động từ chính đứng sau nguyên mẫu” để đảm bảo câu của bạn chính xác tuyệt đối.

Mẹo Luyện Tập Hiệu Quả Để Nắm Vững Do và Does

Để thực sự nắm vững việc khi nào dùng do does, việc luyện tập thường xuyên và có phương pháp là điều không thể thiếu. Kết hợp các bài tập lý thuyết với thực hành giao tiếp sẽ giúp bạn củng cố kiến thức một cách bền vững.

Hãy thử viết nhật ký hàng ngày bằng tiếng Anh, tập trung vào việc sử dụng do và does trong các câu hỏi và phủ định về những hoạt động bạn làm hoặc không làm. Ví dụ: “I do my chores in the morning. I don’t usually eat breakfast before 7 AM. Does my cat like fish? Yes, she does.” Việc tự đặt ra các câu hỏi và trả lời chúng sẽ giúp bạn làm quen với cấu trúc ngữ pháp một cách tự nhiên.

Tham gia vào các buổi nói chuyện với người bản xứ hoặc bạn bè học tiếng Anh. Cố gắng sử dụng các câu hỏi và câu phủ định có chứa do/does một cách có ý thức. Đừng ngại mắc lỗi; mỗi lỗi là một cơ hội để học hỏi và sửa chữa. Bạn có thể luyện tập các tình huống hỏi về sở thích, thói quen hàng ngày của người khác: “Do you enjoy hiking? Does your friend play sports?”

Bên cạnh đó, việc đọc sách, báo, hoặc xem phim bằng tiếng Anh cũng rất hữu ích. Hãy chú ý cách người bản xứ sử dụng do và does trong các ngữ cảnh khác nhau. Ghi lại những câu ví dụ hay và phân tích cấu trúc của chúng. Theo nghiên cứu, việc tiếp xúc với ngôn ngữ trong bối cảnh thực tế giúp tăng khả năng ghi nhớ ngữ pháp lên đến 40% so với chỉ học lý thuyết. Việc luyện tập đều đặn, dù chỉ 15-20 phút mỗi ngày, sẽ mang lại hiệu quả tích cực.

Bài Tập Vận Dụng

Bài tập 1: Chọn đáp án đúng

Example: Why _____ you always forget your keys at home? a. do b. does c. did —> Why do you always forget your keys at home?

He _____ his best to finish the project on time. a. do b. does c. did
_____ your sister enjoy hiking in the mountains? a. Do b. Does c. Did
The teacher wants her students to complete the homework by tomorrow, _____? a. does she b. doesn’t she c. do they
They _____ like to travel to exotic places during their vacations. a. do b. does c. did
Your parents don’t approve of your decision to study abroad, _____? a. do they b. don’t you c. doesn’t they

Bài tập 2: Điền “do” hoặc “does” vào chỗ trống

Example: We do not have enough time to finish the project, _____? → We do not have enough time to finish the project, do we?

What _____ you enjoy doing in your free time?
The cat _____ not like to be left alone for too long.
Maria doesn’t do her laundry on Sundays, _____ she?
You enjoy swimming in your free time, _____ you?
How often _____ your friends go out for dinner?

Bài tập 3: Sửa lỗi sai được in đậm

Example: We does our best to support local businesses. → We do our best to support local businesses.

Do your sister enjoy hiking in the mountains?
The teacher does not allows late submissions.
They don’t likes to attend crowded events.
She understand the instructions correctly, don’t she?
Your parents like your boyfriend, does they?

Đáp Án

Bài tập 1: Chọn đáp án đúng

He does his best to finish the project on time.
Does your sister enjoy hiking in the mountains?
The teacher wants her students to complete the homework by tomorrow, doesn’t she?
They do like to travel to exotic places during their vacations.
Your parents don’t approve of your decision to study abroad, do they?

Bài tập 2: Điền “do” hoặc “does” vào chỗ trống

What do you enjoy doing in your free time?
The cat does not like to be left alone for too long.
Maria doesn’t do her laundry on Sundays, does she?
You enjoy swimming in your free time, don’t you?
How often do your friends go out for dinner?

Bài tập 3: Sửa lỗi sai được in đậm

Do your sister enjoy hiking in the mountains? → Does your sister enjoy hiking in the mountains?
The teacher does not allows late submissions. → The teacher does not allow late submissions.
They don’t likes to attend crowded events. → They don’t like to attend crowded events.
She understand the instructions correctly, don’t she? → She understands the instructions correctly, doesn’t she?
Your parents like your boyfriend, does they? → Your parents like your boyfriend, do they?

Câu hỏi thường gặp (FAQs) về Do và Does

1. Khi nào dùng “do” và khi nào dùng “does”?

Bạn sử dụng “do” với các chủ ngữ số nhiều (I, you, we, they) và danh từ số nhiều. Bạn sử dụng “does” với các chủ ngữ ngôi thứ ba số ít (he, she, it) và danh từ số ít hoặc danh từ không đếm được.

2. “Do” và “does” có nghĩa gì khi là động từ chính?

Khi là động từ chính, “do” và “does” có nghĩa là “làm”, “thực hiện”, “hoàn thành” một hành động hoặc công việc nào đó. Ví dụ: “I do my homework” (Tôi làm bài tập về nhà).

3. Tại sao động từ chính lại ở dạng nguyên mẫu sau “do” hoặc “does”?

Khi “do” hoặc “does” đóng vai trò là trợ động từ, chúng đã mang chức năng chia thì cho câu. Do đó, động từ chính theo sau chúng không cần chia nữa mà luôn giữ dạng nguyên mẫu không “to”. Đây là một quy tắc ngữ pháp quan trọng trong tiếng Anh.

4. Có thể dùng “do” hoặc “does” trong câu khẳng định không?

Có, bạn có thể dùng “do” hoặc “does” trong câu khẳng định để nhấn mạnh ý nghĩa của động từ chính. Cách dùng này thường mang sắc thái biểu cảm, sự chân thành hoặc sự kiên quyết. Ví dụ: “I do love learning English!” (Tôi thực sự yêu thích học tiếng Anh!).

5. “Don’t” và “doesn’t” khác gì “do not” và “does not”?

“Don’t” là dạng rút gọn của “do not”, và “doesn’t” là dạng rút gọn của “does not”. Cả hai dạng rút gọn này đều được sử dụng rất phổ biến trong giao tiếp hàng ngày và văn nói để làm cho câu văn tự nhiên và gọn gàng hơn. Về mặt ngữ pháp, chúng có ý nghĩa tương đương.

6. Do/Does có được sử dụng với các thì khác không?

Mặc dù bài viết tập trung vào thì hiện tại đơn, “do” cũng có dạng quá khứ là “did” và dạng quá khứ phân từ là “done“. “Did” được dùng làm trợ động từ trong câu hỏi và phủ định ở thì quá khứ đơn cho tất cả các chủ ngữ, còn “done” dùng trong các thì hoàn thành.

7. Khi nào nên dùng “do” thay vì một động từ khác để chỉ “làm”?

“Do” thường được dùng cho các hoạt động hoặc nhiệm vụ chung chung, không cụ thể. Ví dụ: “do homework”, “do the dishes”, “do business”. Trong khi đó, các động từ khác như “make” thường liên quan đến việc tạo ra hoặc sản xuất ra cái gì đó mới (make a cake, make a decision).

Bài viết đã cung cấp cho bạn những kiến thức chi tiết về khi nào dùng do does, từ định nghĩa cơ bản đến các trường hợp đặc biệt và những lỗi thường gặp. Để thực sự thành thạo, việc luyện tập thường xuyên là chìa khóa. Anh ngữ Oxford khuyến khích độc giả áp dụng những kiến thức này vào việc luyện nói và viết hàng ngày, đồng thời tiếp tục tìm hiểu thêm các điểm ngữ pháp cơ bản khác để nâng cao khả năng tiếng Anh của mình.