Nắm Vững Động Từ Tri Giác Trong Tiếng Anh - Anh ngữ Oxford

Trang Chủ / Tin tức / Nắm Vững Động Từ Tri Giác Trong Tiếng Anh

Tiếng Anh là ngôn ngữ vô cùng phong phú, và để diễn đạt cảm nhận một cách chân thực, động từ tri giác đóng vai trò thiết yếu. Những động từ này giúp chúng ta miêu tả thế giới xung quanh qua các giác quan, từ đó làm cho lời nói và văn viết trở nên sống động, gần gũi hơn. Nắm vững chúng là chìa khóa để nâng cao kỹ năng giao tiếp tiếng Anh của bạn, giúp bạn diễn đạt ý tưởng một cách chính xác và tự nhiên.

Xem Nội Dung Bài Viết

Động Từ Tri Giác Là Gì? Khám Phá Căn Bản

Động từ tri giác (Perception verbs), còn được biết đến là động từ nhận thức hay động từ giác quan (Sense verbs), là nhóm từ vựng đặc biệt được sử dụng để diễn tả những gì chủ thể cảm nhận được thông qua năm giác quan cơ bản của con người: thị giác (seeing), thính giác (hearing), vị giác (tasting), khứu giác (smelling) và xúc giác (feeling). Chúng không chỉ đơn thuần chỉ hành động, mà còn thể hiện sự tiếp nhận thông tin từ môi trường xung quanh một cách thụ động hoặc chủ động.

Việc hiểu rõ về động từ tri giác giúp người học tiếng Anh mô tả trải nghiệm cá nhân một cách chi tiết và sinh động. Chẳng hạn, thay vì chỉ nói “I saw him”, bạn có thể nói “I saw him running” để nhấn mạnh quá trình hành động, hoặc “I saw him run” để chỉ việc chứng kiến toàn bộ sự việc. Các động từ này thường đi kèm với các đại từ nhân xưng như I, he, she, we, you, they và có thể kết hợp với một số giới từ như at, to, about tùy ngữ cảnh, mặc dù trong các cấu trúc chính, chúng thường không cần giới từ đi kèm tân ngữ. Chúng có thể được sử dụng ở nhiều thì khác nhau, từ hiện tại đơn giản đến quá khứ hay tương lai.

Phân Loại Và Các Động Từ Tri Giác Phổ Biến

Để sử dụng động từ tri giác một cách hiệu quả, việc nhận diện và phân loại chúng theo từng giác quan là rất quan trọng. Mặc dù có một số động từ có thể thuộc về nhiều giác quan tùy theo ngữ cảnh, nhưng nhìn chung, chúng ta có thể chia chúng thành các nhóm chính sau:

Động từ chỉ thị giác

Nhóm này tập trung vào việc nhìn và quan sát. Các động từ tri giác phổ biến bao gồm see, watch, observe, notice, glance at, stare at, gaze at, spot. Chẳng hạn, see thường chỉ việc nhìn thấy một cách ngẫu nhiên, trong khi watch hàm ý sự quan sát có chủ đích, theo dõi một hành động đang diễn ra.

Động từ chỉ thính giác

Liên quan đến việc nghe và tiếp nhận âm thanh. Các từ như hear, listen to, overhear, catch (khi mang nghĩa nghe thấy) là những ví dụ điển hình. Hear thường là việc âm thanh tự nhiên lọt vào tai, còn listen to là hành động lắng nghe một cách có ý thức.

<>Xem Thêm Bài Viết:<>

Động từ chỉ xúc giác

Mô tả cảm nhận qua tiếp xúc vật lý. Feel, touch, grasp, hold là những động từ tri giác thuộc nhóm này. Feel có thể chỉ cảm giác về nhiệt độ, kết cấu hoặc cảm xúc bên trong.

Động từ chỉ vị giác

Tập trung vào trải nghiệm nếm. Taste, savor, sample là các động từ quan trọng. Taste có thể diễn tả việc nếm một món ăn hoặc đặc tính vị của một món ăn nào đó.

Động từ chỉ khứu giác

Diễn tả khả năng ngửi. Smell, sniff, inhale là những động từ tri giác thường được dùng trong ngữ cảnh này. Smell có thể là việc ngửi thấy mùi hoặc bản thân vật thể có mùi.

Hai Cấu Trúc Chủ Yếu Của Động Từ Tri Giác: V0 Và V-ing

Một trong những khía cạnh quan trọng nhất khi sử dụng động từ tri giác là việc nắm vững hai cấu trúc câu chính đi kèm với chúng. Cả hai cấu trúc này đều đúng ngữ pháp nhưng mang ý nghĩa sắc thái khác nhau về mức độ hoàn thành hoặc tiếp diễn của hành động được cảm nhận.

Cấu trúc S + V (tri giác) + O + V0 (Động từ nguyên mẫu không “to”)

Cấu trúc này được sử dụng khi người nói hoặc người nghe đã chứng kiến toàn bộ một hành động từ đầu đến cuối. Nó ngụ ý rằng toàn bộ sự kiện đã được nhận thức một cách trọn vẹn, từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc. Đây là lựa chọn phù hợp khi bạn muốn diễn tả việc quan sát một sự việc hoàn chỉnh hoặc một hành động đã được hoàn thành. Ví dụ, nếu bạn nói “I saw him run across the street”, điều đó có nghĩa là bạn đã nhìn thấy anh ấy bắt đầu chạy và kết thúc việc chạy qua đường. Cấu trúc này làm nổi bật sự hoàn tất của hành động.

Ví dụ cụ thể:

“I really enjoy watching my brother play soccer every weekend.” (Tôi rất thích xem em trai tôi chơi bóng đá mỗi cuối tuần. Ý nói tôi xem cả trận đấu từ đầu đến cuối.)
“She felt the ground shake during the earthquake.” (Cô ấy cảm thấy mặt đất rung chuyển trong trận động đất. Ý nói cô ấy cảm nhận toàn bộ quá trình rung chuyển.)
“We heard the band perform their new song.” (Chúng tôi nghe ban nhạc biểu diễn bài hát mới của họ. Ý nói nghe trọn vẹn cả bài hát.)

Cấu trúc S + V (tri giác) + O + V-ing (Động từ thêm -ing)

Cấu trúc này được dùng khi chủ thể chỉ chứng kiến hoặc cảm nhận một phần của hành động, tức là hành động đang diễn ra tại thời điểm được nhận thức mà không nhất thiết phải thấy toàn bộ sự việc từ đầu đến cuối. Nó nhấn mạnh tính tiếp diễn của hành động hoặc một khoảnh khắc nhất định trong quá trình diễn ra hành động đó. Khi bạn nói “I saw him running across the street”, điều đó có thể chỉ ra rằng bạn nhìn thấy anh ấy đang ở giữa quá trình chạy qua đường, chứ không nhất thiết là từ lúc bắt đầu hay kết thúc.

Ví dụ cụ thể:

“When my brother was downtown yesterday, he saw the police chasing a thief.” (Khi anh trai tôi ở khu trung tâm ngày hôm qua, anh ấy đã thấy cảnh sát đang đuổi theo một tên trộm. Ý nói anh ấy chỉ thấy một phần của cuộc truy đuổi đang diễn ra.)
“I smelled something burning in the kitchen.” (Tôi ngửi thấy mùi gì đó đang cháy trong bếp. Ý nói mùi cháy đang diễn ra.)
“They noticed a strange light flashing in the distance.” (Họ nhận thấy một ánh sáng lạ đang nhấp nháy ở đằng xa. Hành động nhấp nháy đang tiếp diễn.)

Việc lựa chọn giữa V0 và V-ing phụ thuộc hoàn toàn vào sắc thái ý nghĩa mà người nói muốn truyền tải. Nếu muốn nhấn mạnh hành động hoàn chỉnh, sử dụng V0. Nếu muốn làm nổi bật tính tiếp diễn hoặc một khoảnh khắc trong quá trình, sử dụng V-ing. Cả hai đều phổ biến và cần được luyện tập để sử dụng thành thạo.

Những Điểm Ngữ Pháp Đặc Biệt Với Động Từ Tri Giác

Ngoài hai cấu trúc chính, động từ tri giác còn có một số điểm ngữ pháp đặc biệt khác mà người học cần lưu ý để tránh nhầm lẫn và sử dụng chính xác trong các ngữ cảnh khác nhau.

Động từ Tri Giác và Trợ Động Từ “Can”

Động từ tri giác thường xuyên được dùng kèm với trợ động từ khuyết thiếu can. Sự kết hợp này giúp diễn tả khả năng tự nhiên của chủ thể trong việc cảm nhận thông qua giác quan. Khi bạn nói “I can see” hoặc “I can hear”, bạn đang nói về khả năng bẩm sinh của mình để nhìn hoặc nghe, không phải một hành động cố ý hay một nỗ lực để làm điều đó. Sự kết hợp này làm nổi bật khả năng nhận thức của con người.

Ví dụ minh họa:

“She can hear the birds chirping outside.” (Cô ấy có thể nghe thấy những chú chim hót ngoài kia. Khả năng tự nhiên của thính giác.)
“Oh my god, I cannot see anything!” (Trời ơi, tôi không thể nhìn thấy cái gì cả! Diễn tả sự thiếu khả năng nhìn.)
“Can he taste the salt in the soup?” (Anh ấy có thể nếm được muối trong súp không? Hỏi về khả năng vị giác.)

Sự Khác Biệt Giữa Động Từ Tri Giác Và Động Từ Hành Động Khi Ở Dạng Tiếp Diễn

Một điểm phức tạp nhưng rất quan trọng là động từ tri giác thường không được chia ở các thì tiếp diễn khi chúng giữ nguyên ý nghĩa cảm nhận thông qua giác quan (ví dụ: I am seeing a bird là sai ngữ pháp khi muốn nói tôi nhìn thấy con chim). Tuy nhiên, có những trường hợp bạn vẫn có thể bắt gặp chúng được chia ở dạng tiếp diễn. Khi đó, ý nghĩa của động từ đã thay đổi, không còn là động từ tri giác nữa mà chuyển thành động từ chỉ hành động (action verbs), mang một ý nghĩa khác.

Hãy xem xét các ví dụ sau để hiểu rõ hơn sự thay đổi này:

“He’s seeing a therapist.” (Anh ấy sắp đi gặp một bác sĩ tâm lý.) Trong câu này, “is seeing” là thì hiện tại tiếp diễn, chỉ một hành động sắp xảy ra trong tương lai gần đã lên lịch, và “see” lúc này mang nghĩa là “gặp gỡ” – một động từ hành động, chứ không phải “nhìn/thấy”.
“She’s hearing a lecture.” (Cô ấy đang lắng nghe một bài giảng.) Tương tự, “hearing” ở đây gợi ý đến hành động chủ động lắng nghe một bài giảng với ý định để hiểu rõ nội dung, chứ không phải vô tình nghe thấy. Đây là một hành động có chủ đích.
“I’m smelling the flowers.” (Tôi đang ngửi những bông hoa.) Đây là hành động chủ động đưa mũi lại gần để ngửi, khác với “I smell the flowers” (Tôi ngửi thấy mùi hoa).

Sự phân biệt này yêu cầu người học phải phân tích ngữ cảnh để xác định đúng ý nghĩa của động từ.

Quy Tắc Dùng Động Từ Nguyên Mẫu Không “To” Sau Động Từ Tri Giác

Sau các động từ tri giác như feel, hear, notice, observe, see, smell, watch, nếu có một động từ khác theo sau để mô tả hành động được cảm nhận, thì động từ thứ hai này sẽ được chia ở dạng nguyên mẫu không to (bare infinitive). Đây là một quy tắc ngữ pháp cố định giúp cấu trúc câu mạch lạc và chính xác. Quy tắc này áp dụng cho cả trường hợp nhìn thấy toàn bộ hành động (V0) hay một phần hành động (V-ing), tuy nhiên, khi dùng V0, động từ sau động từ tri giác sẽ là nguyên mẫu không to.

Ví dụ cụ thể:

“We felt the ground shake beneath our feet.” (Chúng tôi có thể cảm nhận được mặt đất rung chuyển dưới chân mình.)
“Huy noticed Mai walk down the street.” (Huy để ý thấy Mai đi xuống phố.)
“Did you hear the baby cry?” (Bạn có nghe thấy em bé khóc không?)

Lỗi Thường Gặp Khi Sử Dụng Động Từ Tri Giác Và Cách Khắc Phục

Mặc dù động từ tri giác có vẻ đơn giản, người học tiếng Anh thường mắc phải một số lỗi phổ biến khi sử dụng chúng. Nắm bắt và khắc phục những lỗi này sẽ giúp bạn nâng cao đáng kể độ chính xác trong giao tiếp.

Nhầm lẫn giữa V0 và V-ing

Đây là lỗi phổ biến nhất. Nhiều người học không phân biệt được khi nào nên dùng động từ nguyên mẫu (V0) và khi nào nên dùng động từ thêm -ing (V-ing) sau động từ tri giác. Như đã phân tích, V0 dùng cho hành động hoàn chỉnh, còn V-ing dùng cho hành động đang diễn ra hoặc một phần của hành động.

Sai: “I saw him to play soccer.”
Đúng: “I saw him play soccer.” (Chứng kiến toàn bộ trận đấu) hoặc “I saw him playing soccer.” (Thấy anh ấy đang chơi bóng)

Để khắc phục, hãy luôn tự hỏi: “Mình có chứng kiến toàn bộ hành động không?” Nếu câu trả lời là “có”, dùng V0. Nếu là “đang diễn ra/một phần”, dùng V-ing.

Sử dụng thì tiếp diễn sai mục đích

Như đã đề cập, động từ tri giác không chia ở thì tiếp diễn khi chúng chỉ chức năng giác quan. Lỗi này thường xảy ra khi người học áp dụng quy tắc chia thì tiếp diễn cho mọi động từ.

Sai: “I am hearing a noise.” (Nếu muốn nói tôi nghe thấy tiếng ồn một cách tự nhiên)
Đúng: “I hear a noise.”
Đúng (khi là action verb): “I am hearing a lecture.” (Tôi đang lắng nghe một bài giảng – hành động chủ động)

Luôn nhớ rằng nếu động từ chỉ đơn thuần là khả năng cảm nhận giác quan, hãy dùng thì đơn (simple tense).

Thiếu hoặc dùng sai giới từ

Mặc dù trong cấu trúc chính, động từ tri giác không đi kèm giới từ trước tân ngữ (ví dụ: see him, không phải see to him), nhưng một số biến thể hoặc thành ngữ lại yêu cầu giới từ.

Ví dụ: listen to music (nghe nhạc) – listen là động từ tri giác nhưng cần to khi có tân ngữ theo sau.
“I glanced at the clock.” (Tôi liếc nhìn đồng hồ.)

Hãy học các cụm từ cố định đi kèm giới từ để tránh lỗi này.

Mẹo Giúp Bạn Thành Thạo Động Từ Tri Giác Trong Giao Tiếp

Để thực sự nắm vững và ứng dụng động từ tri giác một cách tự nhiên trong giao tiếp tiếng Anh, bạn cần kết hợp cả lý thuyết và thực hành. Dưới đây là một số mẹo hữu ích từ Anh ngữ Oxford.

Quan sát và Ghi chép

Hãy chú ý đến cách người bản xứ sử dụng động từ tri giác trong phim ảnh, chương trình TV, podcast, hoặc các cuộc trò chuyện hàng ngày. Ghi chép lại các câu ví dụ và phân tích xem họ dùng V0 hay V-ing, và tại sao. Điều này giúp bạn xây dựng cảm nhận ngôn ngữ tự nhiên. Ví dụ, bạn có thể nghe thấy “I saw her dancing” trong một bộ phim.

Thực hành Đặt câu

Sau khi hiểu lý thuyết, hãy tự mình đặt câu với các động từ tri giác khác nhau. Hãy thử tạo ra các tình huống cụ thể để luyện tập cả hai cấu trúc V0 và V-ing. Cố gắng tạo ít nhất 3-5 câu cho mỗi động từ chính như see, hear, feel, watch. Ví dụ: “I heard the dog bark loudly.” và “I heard the dog barking all night.”

Đọc Sách và Bài báo

Khi đọc sách hoặc các bài báo tiếng Anh, hãy tìm kiếm và gạch chân các động từ tri giác. Phân tích ngữ cảnh để hiểu rõ ý nghĩa và cấu trúc được sử dụng. Việc này không chỉ củng cố ngữ pháp mà còn mở rộng vốn từ vựng của bạn. Trung bình, trong một trang văn xuôi tiếng Anh, bạn có thể tìm thấy ít nhất 5-7 lần xuất hiện của các động từ này.

Luyện tập Phân biệt ý nghĩa

Hãy thực hành phân biệt ý nghĩa giữa S + V + O + V0 và S + V + O + V-ing bằng cách tự đặt các câu ví dụ và giải thích sự khác biệt. Ví dụ: “I saw them cross the finish line.” (Tôi thấy họ băng qua vạch đích – toàn bộ hành động) và “I saw them crossing the street.” (Tôi thấy họ đang băng qua đường – hành động đang diễn ra). Cố gắng đạt được mức độ phân biệt tự động.

Tích hợp vào Luyện nói và Viết

Quan trọng nhất là áp dụng kiến thức vào thực tế. Khi nói hoặc viết tiếng Anh, hãy cố gắng sử dụng động từ tri giác để miêu tả các sự kiện, cảm xúc hoặc quan sát của bạn. Thay vì nói chung chung, hãy dùng chúng để làm cho câu chuyện của bạn trở nên sống động và chi tiết hơn. Ví dụ, thay vì “The music was good,” hãy thử “I heard the music playing softly, and it was beautiful.”

Bài Tập Thực Hành Động Từ Tri Giác

Để củng cố kiến thức về động từ tri giác, hãy cùng thực hành với các bài tập dưới đây.

Bài 1: Điền vào chỗ trống dạng đúng của động từ

I saw him ___ (run) down the street.
She heard the baby ___ (cry) in the next room.
They watched the fireworks ___ (explode) in the sky.
He noticed the cat ___ (sleep) on the windowsill.
We observed the painter ___ (work) on his latest masterpiece.
Did you feel the earth ___ (shake) during the earthquake?
I overheard them ___ (discuss) the project in the hallway.
She caught a glimpse of her friend ___ (wave) from across the crowd.
He listened to the musician ___ (play) a beautiful melody.
The teacher noticed the students ___ (talk) during the lecture.

Bài 2: Điền các từ trong bảng dưới đây vào chỗ trống

walk	study	play	playing
hitting	walking	studying	hit

As I was sitting in the living room, I heard a loud thud and saw the baseball ___ the window, shattering the glass.
When she entered the room, she heard someone ___ the piano beautifully.
He noticed the elderly man ___ across the street, struggling with his heavy bags, and rushed to help him.
Last week, there was a creepy man followed me home. He would sit in a coffee shop and watch me ___ by.
Our teacher insisted on watching us ___ to make sure we are not playing or chatting. We had no choice but to study that day.
While reading in the library, she noticed a small group of students ___ quietly in the corner, preparing for their exams.
During the storm, I could hear the sound of the rain ___ against the windows.
My mother used to watch me ___ games when I was younger, but she hates it now.

Đáp án

Bài 1:

running
crying
explode
sleeping
working
shake
discussing
waving
play
talking

Bài 2:

hit
playing
walking
walk
study
studying
hitting
play

FAQs Về Động Từ Tri Giác

Động từ tri giác là gì?
Động từ tri giác là những từ dùng để miêu tả những gì chúng ta cảm nhận được thông qua các giác quan (nhìn, nghe, nếm, ngửi, chạm). Chúng giúp diễn tả trải nghiệm nhận thức của chủ thể.
Các động từ tri giác phổ biến nhất là gì?
Những động từ phổ biến bao gồm see, hear, feel, taste, smell, watch, notice, observe, listen to.
Khi nào dùng V0 (nguyên mẫu không ‘to’) sau động từ tri giác?
Chúng ta dùng V0 khi muốn diễn tả việc đã chứng kiến toàn bộ một hành động từ đầu đến cuối.
Khi nào dùng V-ing sau động từ tri giác?
Chúng ta dùng V-ing khi chỉ chứng kiến một phần của hành động, hoặc hành động đang diễn ra tại thời điểm được nhận thức.
Tại sao động từ tri giác không chia thì tiếp diễn?
Khi mang ý nghĩa cảm nhận giác quan, động từ tri giác là stative verbs (động từ trạng thái) và không thường chia ở thì tiếp diễn. Chúng chỉ chia tiếp diễn khi chúng chuyển thành action verbs (động từ hành động) với ý nghĩa khác (ví dụ: see = gặp gỡ).
“Can” có thường đi kèm với động từ tri giác không?
Có, “can” thường đi kèm để diễn tả khả năng bẩm sinh trong việc cảm nhận qua giác quan (ví dụ: I can see, I can hear).
Có cần giới từ sau động từ tri giác không?
Trong các cấu trúc chính S + V + O + V0/V-ing, không cần giới từ. Tuy nhiên, một số động từ như listen luôn đi kèm to khi có tân ngữ (listen to music).
Động từ tri giác có thể dùng ở thì quá khứ không?
Có, động từ tri giác có thể dùng ở nhiều thì khác nhau tùy thuộc vào thời điểm diễn ra hành động nhận thức (ví dụ: I saw, She heard).
Làm thế nào để phân biệt “see” và “watch”?
- See thường chỉ việc nhìn thấy một cách ngẫu nhiên, không chủ đích.
- Watch ám chỉ việc nhìn có chủ đích, quan sát một hành động đang diễn ra.
Việc học động từ tri giác có ích lợi gì?
Nắm vững động từ tri giác giúp bạn diễn đạt cảm nhận và quan sát một cách chính xác, sinh động, từ đó nâng cao khả năng giao tiếp và viết tiếng Anh tự nhiên hơn.

Bài viết trên đã giới thiệu tới người học về các cấu trúc, cách dùng kèm ví dụ và bài tập mẫu của động từ tri giác (verb of perception) để phát triển kỹ năng ngữ pháp một cách hiệu quả. Hy vọng rằng những kiến thức từ Anh ngữ Oxford sẽ giúp bạn tự tin hơn khi sử dụng nhóm từ này trong mọi tình huống giao tiếp và viết lách.